ช่วงสิ้นปี ถือเป็นช่วงเวลาที่วุ่นวายที่สุดสำหรับนักบัญชีและผู้ประกอบการ เพราะเป็นสัญญาณเข้าสู่เทศกาลภาษี ที่ต้องจัดการเอกสารหลายรายการ โดยเฉพาะ ภ.ง.ด. 1ก ซึ่งเป็นแบบแสดงรายการสำคัญที่หลายคนมักสับสนกับ ภ.ง.ด. 1 บทความนี้ จึงขอพาทุกท่านไปทำความเข้าใจความแตกต่างและวิธีการยื่นภาษีทั้งสองประเภทนี้ให้ถูกต้อง

เข้าใจเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่าย

เมื่อมีการจ่ายเงินที่ถือเป็นรายได้ จะต้องมีการหักภาษีเอาไว้ ซึ่งเรียกว่า ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีนี้เมื่อถูกหักแล้ว ผู้จ่ายเงินจะต้องนำเงินส่งกรมสรรพากร ส่วนผู้รับเงินเมื่อถึงช่วงสิ้นปี หรือเทศกาลยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา จะต้องทำการยื่นภาษี หากมีการคำนวณแล้วพบว่า ภาษีที่ถูกหักเอาไว้เกิน ผู้รับเงินก็สามารถยื่นเรื่องเพื่อขอเงินคืนได้ แต่หากภาษีที่ถูกหักเอาไว้ขาด ก็ต้องมีการจ่ายเงินเพิ่มเติม

ทั้งนี้ เมื่อผู้จ่ายเงินหักภาษีแล้ว จะต้องมีการออก ใบ 50 ทวิ ให้กับผู้รับเงิน เพื่อเป็นหลักฐานว่ามีการหักเงินเอาไว้จริง และเมื่อมีการยื่นภาษี ผู้รับเงินก็สามารถนำใบ 50 ทวิไปเป็นหลักฐานเพื่อใช้ในการยื่นภาษีได้ด้วย

ภ.ง.ด. 1 คืออะไร

ภ.ง.ด. 1 คือแบบแสดงรายการการหักภาษี ณ ที่จ่าย จากเงินได้มาตรา 40 (1) และเงินได้มาตรา 40 (2) โดยผู้ที่มีหน้าที่หักเงินนี้นั้น จะเป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคล โดยจะหักเงินได้ ก็ต่อเมื่อพนักงานมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีเท่านั้น

เงินได้มาตรา 40 (1) คือเงินได้จากการจ้างแรงงาน โดยส่วนมากจะเป็นเงินเดือน โบนัส เบี้ยเลี้ยง เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ เงินค่าโอที เงินค่าเช่าบ้านที่นายจ้างออกให้ เงินที่นายจ้างชำระหนี้ให้
เงินได้มาตรา 40 (2) คือเงินได้ที่เป็นค่าจ้างทั่วไป ไม่ว่าโดยหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำ งานประจำหรืองานชั่วคราว เช่น เงินค่านายหน้า เงินค่าจ้างฟรีแลนซ์ เงินค่าคอมมิชชั่น เงินค่าตอบแทน เบี้ยประชุม ค่าธรรมเนียม

ภ.ง.ด. 1ก คืออะไร

ภ.ง.ด. 1ก คือแบบแสดงรายการภาษีหัก ณ ที่จ่าย สำหรับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (1) และ 40 (2) ซึ่งเปรียบเสมือนกับใบสรุปการจ่ายเงินเดือน รายละเอียดใน ภ.ง.ด. 1ก นั้น จะต้องมีรายละเอียดของเงินได้พนักงานทุกคน ไม่ว่ารายได้ของพนักงานจะถึงเกณฑ์เสียภาษี หรือไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี ต่างจาก ภ.ง.ด. 1 ที่ต้องแสดงเฉพาะพนักงานที่รายได้ต้องถึงเกณฑ์เสียภาษีเท่านั้น

ใครต้องเป็นผู้ยื่นภาษี ภ.ง.ด. 1 หักเท่าไร

ผู้ที่มีหน้าที่ยื่นภาษี ภ.ง.ด. 1 สามารถเป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดา และนิติบุคคล แต่คนหรือองค์กรนั้นจะต้องมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายเอาไว้ และนำส่งเงินที่หักไว้นั้นให้กับกรมสรรพากร

วิธีหักเงิน ภ.ง.ด. 1

ในการหักเงินภาษีนั้น นายจ้างจะต้องเอาเงินที่จ่ายมาคูณเพื่อหาเงินได้พึงประเมิน โดยหากนายจ้างจ่ายเป็นเงินเดือน ต้องนำเงินเดือนมาคูณ 12, หากจ่ายเป็นเงินราย 2 สัปดาห์ ต้องนำเงินมาคูณ 24 และหากจ่ายเป็นรายสัปดาห์ ต้องนำมาคูณ 52
นำจำนวนเงินได้พึงประเมิน มาหักค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน ที่ลูกจ้างได้แจ้งเอาไว้
นำเงินที่ได้หลังหักค่าลดหย่อน มาหารออกด้วยจำนวนครั้งที่ต้องจ่ายเงิน (รายเดือนหารด้วย 12, ราย 2 สัปดาห์หารด้วย 24, รายสัปดาห์หารด้วย 52) ได้เงินเท่าไร ให้หักเงินนั้นไว้เป็นภาษีหัก ณ ที่จ่ายไว้ชั่วคราว

ตัวอย่าง

นายเอกวิทย์ ทำงานที่บริษัทออโตโมบิล ด้วยเงินเดือน 35,000 บาท และทุกเดือนจะได้ค่าคอมมิชชั่น 3,000 บาท นายเอกวิทย์เริ่มทำงานในเดือนมีนาคม ในเดือนธันวาคม บริษัทจ่ายเงินโบนัสให้นายเอกวิทย์ 40,000 บาท จำนวนเงินที่หักเพื่อส่ง ภ.ง.ด. 1 เท่าไร

คำนวณเงินได้พึงประเมินทั้งปี

เงินเดือน : 35,000 x 10 เดือน = 350,000 บาท
ค่าคอมมิชชั่น : 3,000 x 10 เดือน = 30,000 บาท
โบนัส : 40,000 บาท
เงินได้พึงประเมินทั้งปี = 350,000 + 30,000 + 40,000 = 420,000 บาท

หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

หักค่าใช้จ่ายส่วนตัว 100,000 บาท
หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท
ยอดหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนส่วนตัว = 160,000 บาท
เงินได้สุทธิ 420,000 - รายการหัก 160,000 = 260,000 บาท

คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า

0 - 150,000 บาทแรก: ยกเว้นภาษี (0 บาท)
ส่วนที่เกิน 150,000 บาท: (260,000 - 150,000) = 110,000 บาท
คิดภาษี 5%: 110,000 x 5% = 5,500 บาท
ภาษีที่ต้องหักต่อเดือน 5,500 / 10 = 550 บาท

กำหนดการในการยื่นภาษี ภ.ง.ด. 1

ภ.ง.ด. 1 : นายจ้างจะต้องยื่นแบบเดือนละครั้ง ทุกวันที่ 7 ของเดือนถัดไปนับตั้งแต่ที่จ่ายเงินเดือน ไม่ว่าจะหักภาษีเอาไว้หรือไม่ก็ตาม
ภ.ง.ด. 1ก : นายจ้างจะต้องยื่นเรื่องนำส่งสรรพากรปีละครั้ง ภายในเดือนกุมภาพันธ์ของปีถัดไป

ข้อควรรู้เกี่ยวกับการยื่นภาษี ภ.ง.ด. 1 และ ภ.ง.ด. 1ก

การยื่นภาษี ภ.ง.ด. 1 และ ภ.ง.ด. 1ก ต้องเป็นการยื่นผ่านระบบออนไลน์ ไม่สามารถยื่นแบบกระดาษได้ เพื่อป้องกันการทุจริตขอเงินคืนและสร้างรายจ่ายเท็จในทางธุรกิจ
หากไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือหักแล้วแต่ไม่ได้นำส่ง หรือนำส่งไม่ครบ ผู้จ่ายเงินต้องร่วมรับผิดชอบเสียภาษีที่ไม่ได้นำส่งตามจำนวนที่ขาด หรือผู้หักเงินต้องรับผิดชอบแต่เพียงผู้เดียว
หากไม่นำส่งเงินภายในกำหนดเวลา ผู้หักเงินจะต้องเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน นับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดการยื่นแบบจนถึงวันยื่นแบบ และระวางโทษปรับ 2,000 บาท
หากมีเจตนาไม่ยื่นรายการที่ต้องยื่นเพื่อหลีกเลี่ยงภาษี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ